नेपालभाषाया त्वाथः नेपाःया चैनपुरय् च्वनादीम्ह लप्टन लोकमान श्रेष्ठं च्वयादीगु नेपालभाषाया अर्थ नेपाली भाषं बियातःगु शब्दकोशया सफू खः । भाजु दिलिप श्रेष्ठं साहित्य सदनपाखें ने.सं १०७३ पिथंगु थ्व सफू लोकमान श्रेष्ठं नेवाः जुयाः नं नेवाःभाय् मसःपिं स्वनिगलं पिने चैनपुरय् च्वंपिं नेवाःतय्त नेपालभाषा सयेकेबीगु व नेपाली भाय् मसःपिं नेवाःतय्त नेपाली भाय् सयेके जीक च्वयादीगु सफू खः । थ्व सफुलिइ छगू छगू विषयया शब्दयात छगू छगू अध्याय गथे म्ह ब्व छगू अध्याय, थःथिति खँग्वः मेगु अध्याय, नसा स्वंगूगु अध्याय, यानाः पीनिगू अध्याय दुथ्याकातःगु दु । थ्व छगू बःचाधंगु कोशया सफू खयां नं छगू ऐतिहासिक धायेबहःगु सफू खः ।
झिदँय् छकः काइगु जनगणनाय् वि.सं. २०६८या जनगणनाय् नेवाःतय् जनसंख्या व नेवाःभाय् मांभाय् कथं ल्हाइपिनिगु जनसंख्या वास्तविक ल्याः स्वयाः म्हो जूगुलिं लिपायागु २०७८ या जनगणनाय् थथे मजुइमा, नेवाःत सर्तक जुयाः थःपिनिगु भाषा जाति सम्बन्धी सही तथ्यांक जनगणनाय् दुथ्याकेमा धकाः थःगु मातृभाषा, जाति आदिया नां गुकथं जनगणना काःवइपिंत बीमाः धकाः जनसंख्या शिक्षाया खँ नं थ्व सफुलिइ न्ह्यब्वयातःगु दु । अथे हे मातृभाषाया परिभाषा छु खः छुकियात मातृभाषा धाइ धैगु सन्दर्भय् — मामं ल्हाइगु भाय्, मांनं स्यंगु भाय् व थः पुर्खापिसं ल्हाइगु भाषा मातृभाषा जुइधकाः मातृभाषाया परिचय नं थ्व सफुलिइ न्ह्यब्वयातःगु दु ।