NewaGyanKosh

बाखंमि केदार सितुं च्वयादीगु झिपु बाखं मुनातःगु सफू खः – धकंधयाव । रामबाबु श्रेष्ठ येँ पाखें ने.सं. ११०३ य् पिदंगु थ्व सफुलिइ दुथ्याःगु बाखं खः – बिस्थापन, आलुबखरा मा व वसन्त पियाच्वंम्ह क्वकाय्चा, द्वन्द्व–प्रतिद्वन्द्व, क्याक्टस, लाय्म्पपोस्ट, चक्रवात्, मय्‌जु निशाया नांगागु ब्वह व गोविन्दमानया ४५ वसन्त, अमीवा, जिजीविषा व लःचाः । मनूया थीथी मनोभावना चित्रण हे थ्व संग्रहय् दुथ्याःगु बाखंया विशेषता खः ।

धकिं दुने नेपालभाषाया नांजाःम्ह च्वमि भूषणप्रसाद श्रेष्ठया च्वसां पिदंगु प्यंगूगु न्हू बाखं/चिबाखं पुचः खः । ल्याय्‌म्ह पुचः पाखें ने.सं १०९७ स पिदंगु थ्व धकिं दुने बाखं संग्रह स झिपु बाखं दुथ्यानाच्वंगु दु । थ्व धकिं दुने बाखं सफूया पाण्डुलिपियात सफू छापेजुयाः पिदने न्हयः हे च्वसापासां थ्व सफुतिं नेपालभाषा व थ्वया साहित्य न्ह्यज्याकेत छपलाः अप्वः न्हयज्याका यंकूगु जिमित विश्वास दु धकाः ने.सं १०९५ श्रेष्ठ सिरपाः देछाःगु खः । धर्मदर्शनया छुं सीकेबहगु खँ धर्मदर्शनया छुं सीकेबहगु खँ सफू रेवती रमणानन्द श्रेष्ठया वृति खः । ने.सं ११२२ स साहित्यया मूलुखापाखेँ पिदंगु थ्व सफू बःचाधंगु खःसां थुक तिःता धर्म दर्शनया खँ दुवालाः सार खँत बयान यानातःगु दु । थुकी आध्यात्मिक ज्ञानगुणया खँ नं दु । थुकी खुपु विषयलय् च्वखँ दु ।

धकिं दुने नेपालभाषाया नांजाःम्ह च्वमि भूषणप्रसाद श्रेष्ठया च्वसां पिदंगु प्यंगूगु न्हू बाखं/चिबाखं पुचः खः । ल्याय्‌म्ह पुचः पाखें ने.सं १०९७ स पिदंगु थ्व धकिं दुने बाखं संग्रह स झिपु बाखं दुथ्यानाच्वंगु दु । थ्व धकिं दुने बाखं सफूया पाण्डुलिपियात सफू छापेजुयाः पिदने न्हयः हे च्वसापासां थ्व सफुतिं नेपालभाषा व थ्वया साहित्य न्ह्यज्याकेत छपलाः अप्वः न्हयज्याका यंकूगु जिमित विश्वास दु धकाः ने.सं १०९५ श्रेष्ठ सिरपाः देछाःगु खः ।

धकिं दुने धकिं पिने भाजु अष्टमुनि गुभाजुं च्वयादीगु झिंछपु बाखंया संग्रह खः । साहित्यया मूलुखा, यलं ने.सं. ११०४ य् पिथंगु थ्व बाखं पुचलय् दुथ्याःगु बाखं खः — निपु लँय्, ख्युँगु सुपाँय् दुने, थौं बालाचःह्रय्, हिउपाःया दुने महाकवि सिद्धिदास, गन दमन जुइ– अन प्रतिरोध जुइ, राजाया संसार, वस्तिं पिने, परिस्थितिया घःचाः दुने– जि, अमर न्ह्यलं चाये धुंकूगु दु, छगू युगया अन्त व संस्कारया धकिं दुने व पिने । थ्व सफुलिइ च्वमि अष्टमुनि गुभाजुं समाजय् थम्हं खंगु, अनुभव व अनुभूति याःगु खँयात हे बाखंया रूपय् न्ह्यब्वयादीगु दु । थुकिइ दुगु बाखं चीमिपि, शोषितपीडित जनताया हे बाखं खः । पुष्पराज राजकर्णिकारया बाखंया समिक्षा व साहित्यया मूलुखापाखें छत्र बहादुर कायस्थया नुगः खँ नं थ्व सफुलिइ दुथ्यानाच्वंगु दु ।

बाः दुर्गाबज्र बज्राचार्य व मां तीर्थकुमारी बज्राचार्यया क्वखं ने.सं. १०५२ य् येँ महाबौद्धया मासंगल्ली त्वालय् इतिहास व संस्कृतिविद् भाजु धनवज्र बज्राचार्यया जन्म जूगु खः । वय्‌कलं मू यानाः नेपालभाषा व खस नेपाली भाषां च्वयेगु यानादिल । वय्‌कलं म्हो हे जक च्वसु च्वःसां आपाः धयाथें इतिहासया महत्वपूर्ण च्वसु जूगु दु । वय्‌कःया न्हापांगु च्वसु यलया मणिमण्डप (च्वखं, कुलां ४, ने.सं १०९९) पिदंगु खः । भाजु बज्राचार्य छम्ह नेपाःया नांजाःम्ह इतिहासकार व संस्कृतविद् जूगुलिं वसपोलं च्वयादीगु ऐतिहासिक व अनुसन्धानात्मक च्वसुयात हनाबना तसे मदन पुरस्कार (वि.सं. २०३०) व शिक्षा दिवस पुरस्कार (वि.सं. २०३१) पाखें सम्मान यायेधुंकूगु दु ।

नांजाःम्ह इतिहासकार व अनुसन्धानकःमि जूगुलिं नेवाः संस्कृति सम्पदा व इतिहासया आपालं खँ न्ह्यःने हयाः नेपाः व नेवाःतय्‌गु इतिहासयात उजागर यायेत तःधंगु योगदान बियादीगु दु । वय्‌कलं डा. कमलप्रकाश मल्लनाप जानाः मंकाः कथं सम्पादन यानादीगु सफू द गोपालराज वंशावली (अनुवाद नापं इ.सं. १९८५) खः । थथेहे त्रिभुवन विश्वविद्यालयया एशियाली अनुसन्धान केन्द्रय् च्वनाः नेपाः व नेवाः संस्कृति नाप स्वापू दुगु ज्वःमदुगु मालेज्या (अनुसन्धान) यानादीगुयात कदर यासें नेपाल सरकारपाखें प्रवल गोरखा दक्षिणबाहु (प्यंगूगु) व विख्यात त्रिशक्ति पट्टं (प्यंगूगु) विभूषित यायेधुंकूगु दु ।