वि.सं. १९८७ मंसिर ९ गते झतापोल तजाःफः यलय् अबु अजरत्न शाक्य व मां अष्टमाया शाक्यया कोखं धर्मरत्न शाक्यया जन्म जुल । बौद्धविद्वान, बौद्ध परियत्ति शिक्षाया न्ह्यलुवाः, वाद्यगुरु, नाटककार, कुशल वक्ता, समाजसेवी, लेखक आदि थीथी प्रतिभा दुम्ह वय्कः बहुप्रतिभाशालिम्ह खः । थःगु इलय् चाणक्य नीति, अमरकोष, हितोपदेश, गणित, पालिभाषा, थेरवाद बुद्धधर्म अध्ययन यानादिलसा अनौपचारिक रुपं नाय्खिं, दमःखिं, धाः, तबला, खिं आदि बाजागाजाया अध्ययन यानादिल ।
वि.सं. २००९ सालं निसें निरन्तर रुपं विभिन्न विधाय् च्वयेगु न्ह्याकादिल । लिच्वः कथं नेपालभाषाय् जक पीन्यागू सफू पिदन । वय्कः वि.सं. २००६ सालनिसें सामाजिक सेवाय् सक्रिय जुयादिल । नुवाकोट जिल्लाया त्रिशुलीइ ज्ञानमाला भजन स्थापना, परोपकार स्थापना यानादिलसा सुगत पुस्तकालय स्थापना यायेगुली नं सक्रिय जुयादिल । अथेहे त्रिभुवन मिडिल स्कुल व सुगत बौद्ध मण्डल पुन्हि गुथिया संस्थापक सचिव, त्रिशुली जनसेवक स्काउटया संस्थापक सदस्य जुयादिल । वि.सं. २००७ सालनिसें वि.सं. २०४७ तक सक्रिय रुपं राजनैतिक क्षेत्रय् ज्या यानाः नेपाली कांग्रेस जिल्ला शाखा स्थापनाकालय् कार्यालय सचिव व लिपा कार्यकारिणी समितिया महासचिव, त्रिशुली गंगामाइ गाउँ पञ्चायतया वडा अध्यक्ष, उपप्रधानापञ्च जुयाः ज्या यानादिल । पीदँ तक ज्या यानाः २०४७ सालनिसें राजनैतिक क्षेत्रं अवकाश कयादिल । वय्कःया लेखन क्षेत्रयात थीथी विधाय् ब्वथले छिं ।
बुद्धधर्म सम्बन्धी— अंगुलीमाल व वया पूर्व कथा (वि.सं.२०२८), असार पुन्हि छगू लुमन्ति (वि.सं.२०४७), हिरण्यवर्ण महाविहार संक्षिप्त परिचय (वि.सं.२०४८), चैत्य वन्दना, क्वाःबहाः (वि.सं.२०५२), जिमिगु म्यानमार भ्रमण संक्षिप्त परिचय (वि.सं.२०५६), बुद्धोपदेश सारसंग्रह (वि.सं.२०२१), विपस्सना ध्यान निर्देशन (वि.सं.२०४२), मांबौ सेवा (वि.सं.२०४५), कर्म व उकिया विपाक (वि.सं.२०५१), स्वाक्वखात गुण धर्म देशना, शील, समाधि प्रज्ञाया सारांश (वि.सं.२०५४), देवधम्म जातक (वि.सं. २०४७), खुद्दक पाठ (वि.सं.२०२५), चरिया पिटक (वि.सं.२०२६), उदान (वि.सं.२०३१), धाथेंगु बुद्ध वन्दना (वि.सं.२०४३), सुत्तनिपात पारायण वर्ग सहित बाबरी ब्राम्हणया जीवनी (वि.सं.२०४७), महासतिपठान विपस्सना अन्तरमुखी ध्यान (वि.सं.२०४८), सुत्तनिपात (वि.सं.२०५०), नमस्कार गाथा (वि.सं. २०४४), बौद्ध दर्शनया विकास (वि.सं.२०५१), उपासक परिहानी तथा सद्धर्म चिरस्थायी मजुइगुया कारण (वि.सं.२०५९), चतुरास भावना व संवेजनीय देशना (२०५३), जिमिगु श्रीलंका भ्रमण (वि.सं.२०६३) आदि ।
काव्य, भजन— बुद्धया मूलदर्शनयात थीथी विम्ब, प्रतीक छ्यलाः रचना जूगु वय्कःया भजन थौंतक नं लोकंह्वाः । गथेकि स्वयम्भू ज्ञानमाला भजन सफुलिइ दुथ्याःगु त्रिरत्नयाके शरण तनाः झी … थ्व भजन थौं नं आपाः विहारय् प्रार्थना याः । मेमेगु भजन खः— बुद्ध शासनय् .. झी नेपाल मांया…. वा वा सकलें …, जगतय् धयातःगु रत्न मध्ये …., जगतय् ज्ञां मदुपिंत …. आदि खः । हिन्दु भजनय् श्री कृष्ण मन्दिरय् नित्य जुयाच्वंगु स्तुति व भजन संग्रह (वि.सं.२०५९) सफू पिदंगु दु ।
नाटक— वय्कलं आपालं लघु व पूर्णाङ्की नाटक च्वयाः स्कूल, स्कूलय् म्हितकेगु यानादी । उकी मध्ये नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानया दबुलिइ मञ्चन जूगु नाटक खः— सिद्धार्थ गृहत्याग, विश्वन्तर, अंगुलिमाल । सफूया रुपय् पिदंगु पूर्णांकी नाटक विश्वन्तर (वि.सं.२०४७), सिद्धार्थया गृहत्याग (वि.सं.२०६०), पटाचारा (पूधा प्याखं २०६२), नमो बुद्धाय, सिंहसार्थबाहु (पूधाः प्याखं २०६३), मार विजय (वि.सं.२०६२), सम्राट अशोकया शस्त्र त्याग आदि खः । नेवाः संस्कृतिया बाजं सम्बन्धी ज्ञाता जूगु कारणं वय्कलं बाजं सम्बन्धी सफू नं च्वयादिल । बाजंया ध्वनि, लिपि नापं तयाः सम्पादन यानादीगु सफू थुकथं दु – झीगु बाजा, झीगु संस्कृति (भाग १, २, ३, ४, ५, ६) । थुपिं छसिकथं वि.सं. २०४४, २०५४, २०५७, २०५८, २०५९, २०६० इ पिदंगु खः।
गीति नृत्य— नागदह छेदन ।
प्याखं— कात्ति प्याखं (२०६०)
अथेहे वय्कःया पटकथालय् निर्माण जूगु संकिपा चाण्डालिका, अंगुलिमाल, पटाचारा खः । वय्कःया ज्याखँया कदर यासें थीथी संस्था व निकायपाखें वय्कःयात सम्मान याःगु दु ।
वि.सं. २०३२ सालय् जुजु वीरेन्द्र शुभ राज्याभिषेक पदक, समाजसेवी पदक, नगद पुरस्कार, २०५१ सालय् ज्ञानमाला भजन खलःपाखें रत्नवत् सिरपाः, २०५२ सालय् त्रिवेणी कल्चर सेन्टरं उत्कृष्ट नाटक लेखनया सम्मान पत्र, २०५३ सालय् १९ गू बौद्ध संघ संस्थां अभिनन्दन, बु.सं. २०४५ औं बुद्धजयन्ती स्वर्ण समारोहय् जुजु वीरेन्द्रं कदर पत्र, कलानिधि संस्कृत महाविद्यालयपाखें अभिनन्दित, नेपाली लोकबाजा संग्रहालयपाखें नेवाः लोक संगीत व लोक बाजा लिपिबद्ध यानाः संरक्षण याःगुया सम्मान पत्र, २०५९ सालय् न्यकू जात्रा व्यवस्था समितिं कदरपत्र आदि । जीवंकाछि दर्जनौं मयाक संघसंस्थाय् आवद्ध जुयाः सल्लाहकार जुयाः ग्वाहालि यानादीम्ह धर्मरत्न शाक्य त्रिशुली वि.सं. २०६३ पौष २५ गते बुद्धजन्म भूमि लुम्बिनीइ दिवंगत जुयादिल ।
