न्हूछेँ नेपालभाषाया आधुनिक बाखं च्वमि यज्ञरत्न धाख्वाःया च्वसां पिदंगु निगूगु बाखं संग्रह ख । नेपालभाषा एकेडेमिपाखें ने.सं ११२३ य् पिदंगु थ्व बाखं सफुलिइ बुलाचाया थ्व भूमि, न्हूगु छेँ, क्वःछिना, भुयूदाइ, मलिपाचा, त्वाःदःगु आजु, पासिमा, नसंफाःगु स्वापू, बौ ध्वाःका, हिरानाप आदि यानाः झिंनिपु बाखं दुथ्यानाच्वंगु दु । थुपिं फुक्क धयाथें बाखं ने.सं ११०७–११२३या दुने च्वयादीगु बाखं खः । थुकी च्वंगु बाखंत च्वमिं थः जःखःया थःत प्रभावित याःगु विषय व थः जःखःया मनूतय्त पात्र कथं न्ह्यब्वयाः च्वयातःगु बाखंत खः । सायद च्वमियात दकलय् यःगु बाखं जुया हे जुइ च्वमिं थ्व बाखंपुचःया नां नं थुकी दुथ्याःगु न्हूछेँ नांगु बाखंया नामं हे न्हूछेँ धकाः तयातःगु जुइमाः । थःगु छुं बांलाःगु व न्हूगु बस्तु थम्हं जक उपभोग यायेगु मखु मेपिंत नं क्यनाः सन्तुष्टि कायेगु मानविय स्वभाव खः । थ्व हे कथं थ्व बाखनय् नं थःगु न्हूगु छेँ पासायात क्यनेत इनाप यानाच्वंगु क्यना मानव मात्रया मनोभाव ब्वयेगु चेष्ठा यानातःगु दु ।