अबु कृष्णलाल महर्जन व मां राममाया महर्जनया कोखं ने.सं. १०७४ दिल्लाथ्व षष्ठीकुन्हु यल, लुँखुसि त्वालय् तुलसीलाल सिंहया जन्म जूगु खः । वय्कः नेपालभाषाया प्राचीन अभिलेख, भाषा, लिपि, साहित्य सम्बन्धी दुग्यंक अध्ययन दुम्ह छम्ह अध्ययता खः । नेपालभाषा एम.ए.या न्हापांगु पुचलय् प्रथम श्रेणीइ प्रथम जुयाः महेन्द्र विद्याभूषणं विभूषित जुयादीम्ह वय्कलं २०४१–२०७४ तक निरन्तर रूपं नेपालभाषा विषयया प्राध्यापन यानादिलसा ने.सं. २०६९ निसें २०७३ तक वय्कः नेपालभाषा केन्द्रीय विभागया प्रमुख नं जुयादिल । वय्कःया मौलिक, सहलेखन तथा सम्पादनय् पिदंगु कृति थुकथं दु —
मौलिक कृति —
नेपाल ऋतुपौया च्वसु–धलः (वि.सं २०३२, सम्पादक : काशीनाथ तमोट), विदेशी विद्वान् व नेपालभाषा–वि.सं. २०३४), नेपाल भाषाया प्यांगां भाषिका (ने.सं. १११२), नारदस्मृती दिव्य परीषा (ने.सं. ११२८), तन्त्राख्यान (ने.सं. ११२९), नेवाः लोकवात्ता (ने.सं. ११३० संयुक्त लेखन), सक्व वज्रजोगिनीया शान्ति–स्वस्ति–सफू (ने.सं. ११३६), जलद्यःया निगू थ्यासफू (ने.सं. ११४३) ।
सम्पादन —
भक्तप्रसाद ब्यांया नेपाः चाःहिला (लेखक : कमलमणि दीक्षित वि.सं. २०५६), चिन्तामनि अंगुलिया खँ (लेखक ऋद्धिनरसिंह मल्ल, ने.सं. ११२२), कात्तीप्याखंया छुं अंश (लेखक : श्रीनिवास मल्ल, योगनरेन्द्र मल्ल, ने.सं. ११२४), नेपालभाषा– ५, ६, ७ (जर्नल ने.सं. ११३०, ११३५, ११३६ क्रमिक), नेवाः लोकसाहित्य–संयुक्त लेखन, ने.सं. ११३७), लुमन्ति–पौ (रजत जयन्ती विशेषांक ने.सं. ११३८), श्रीलंकाया न्यंकं बाखं (अनु : बालगोपाल श्रेष्ठ ने.सं. १११५) , A Dictionary of Classical Newar -Kathmandu; Kasa Pasa , Complier and Assistant Editor, 2000AD आःतकया दुने थ्वय्कःपाखें सम्पादित, सहलेखन व एकललेखनं १९गू सफू व जर्नल पिदनेधुंकूगु दु । अथेहे थीथी पत्रिकाय् थ्वय्कःया अनुसन्धानात्मक व साधारण लेख नं पिदनेधुंकूगु दु ।
पुलांगु नेपालभाषाय् नुगः क्वसाःम्ह भाजु तुलसीलाल सिंहं थ्व विषयया तःगू परियोजनाय् नं ज्या यानादीगु दु । गथे— सन् १९८५ निसें च्वसापासा अन्तर्गत A Dictionary of Classical Newari खँग्वःधुकू निर्माण परियोजनाय् खँग्वःधुकू निर्माणया अन्तिम ईतक ज्या यानादिल ।
अथेहे यल महानगरपालिकापाखें चूलाःगु परियोजनाय् संयोजक व प्रमूख अनुसन्धाताया रूपय् यल महानगरपालिका दुने उखेंथुखें लानाच्वंगु पुलां–पुलांगु अभिलेख अध्ययन यानाः करिब १००० पाः अभिलेख देवनागरी लिपिं लिप्येन्तर यानादिल । थ्वहे झ्वलय् यल महानगरपालिका वडा २८ या आर्थिक ग्वाहालिं जलद्यः सम्बन्धित निगू थ्यासफू सम्पादन यानाः पिथनेत ताःलात । थःगु प्राध्यापनया झ्वलय् नं भाजु तुलसीलाल सिंहं आइ.ए, बीए. व एम.ए. तगिंया नेपालभाषाया पाठ्यक्रम दयेकेगु व समसामयिक पाठ्यक्रम सुधार
यायेगु ज्याय् थीथी पदय् च्वनाः ज्या यानादीगु जक मखु वि.सं. २०७८ य् यल महानगरपालिकां आधारभूत तगिमय् नेपालभाषा विषय नं अनिवार्य पठनपाठन यायेगु तातुनाः स्थानीय पाठ्यक्रम निर्माण समितिइ वय्कःयात सहसंयोजक व पाठ्यसफू च्वयेगु ज्याय् संयोजक नियुक्त याःगु जुल ।
थ्वय्कःया संयोजकत्वय् कक्षा नर्सरी, एलकेजी, यूकेजी, १, २ व ३ या सफू तयार जुइधुंकूगु दु । सामाजिक व भाषिक संस्थाय् नं थ्वय्कः उलि हे सकृय जुयादीगु दु । थ्वय्कः यलया ज्यापु समाजय् ने.सं. ११३० निसें आःतक मदिक्क पार्षद, सल्लाहकार जुयाच्वनादीगु दु । लोकसाहित्य परिषदय् (वि.सं. २०७४—७९) न्वकू जुयाः व मोतिलानी सिरपा समितिइ नं न्वकू जुयाः क्रियाशील जुयादीगु दु ।
